Kryzys stablecoinów wymaga współpracy regulatorów ponad granicami

Stablecoiny miały łączyć zalety aktywów cyfrowych ze względną stabilnością tradycyjnych walut. Ich wartość jest zwykle powiązana z dolarem amerykańskim, euro lub innym aktywem referencyjnym. W praktyce bezpieczeństwo takiego tokena zależy jednak nie tylko od technologii blockchain, lecz także od jakości rezerw, organizacji emitenta i współpracy organów nadzoru.

Globalny organ nadzoru finansowego wezwał do lepszej wymiany informacji między państwami oraz do przygotowania planów na wypadek kryzysu stablecoina. Szczególne znaczenie ma sytuacja, w której jeden token jest emitowany wspólnie przez kilka przedsiębiorstw, a rezerwy znajdują się głównie w jednej jurysdykcji. Wtedy problemy z wykupem tokenów mogą pojawić się w innym kraju niż aktywa zabezpieczające.

Kryzys stablecoinów: dlaczego granice mają znaczenie?

W normalnych warunkach użytkownik może wymienić stablecoina na walutę tradycyjną albo sprzedać go na rynku wtórnym. Jeżeli jednak wielu posiadaczy jednocześnie chce odzyskać środki, emitent musi szybko udostępnić odpowiednią część rezerw. Taki proces nazywa się umorzeniem tokenów lub wykupem.

Problem zaczyna się wtedy, gdy działalność stablecoina jest rozproszona. Token może być oferowany użytkownikom w wielu państwach, podczas gdy rezerwy są przechowywane przez podmiot znajdujący się tylko w jednym z nich. Dodatkowo za emisję, obsługę płatności, przechowywanie aktywów i zgodność z przepisami mogą odpowiadać różne firmy.

W razie napięć powstaje więc kilka pytań naraz:

• który organ ma prawo żądać informacji od emitenta lub powiernika rezerw,
• który kraj może nakazać wstrzymanie albo wznowienie wykupu,
• czy lokalni użytkownicy mają taki sam dostęp do rezerw jak klienci z państwa siedziby emitenta,
• jak szybko można przekazać dane o przepływach środków i skali żądań umorzenia,
• co dzieje się, gdy prawo jednego państwa koliduje z decyzją regulatora w innym kraju.

To nie jest wyłącznie problem techniczny. Blockchain może pokazywać transfery tokenów, ale nie rozstrzyga, kto ma prawo do aktywów przechowywanych poza łańcuchem ani który sąd lub regulator może podjąć wiążącą decyzję.

Co oznacza emisja stablecoina przez kilka firm?

Wspólna emisja może przyjmować różne formy. Kilka przedsiębiorstw może korzystać z jednego brandu, dzielić się przychodami albo obsługiwać różne regiony. Dla użytkownika token może wyglądać jak jeden produkt, mimo że za jego funkcjonowanie odpowiada sieć podmiotów o odmiennych obowiązkach prawnych.

Takie rozwiązanie może zwiększać zasięg stablecoina, lecz komplikuje ocenę odpowiedzialności. Jeżeli rezerwy są skupione u jednego podmiotu, a roszczenia użytkowników występują w kilku państwach, lokalne władze mogą nie mieć pełnego obrazu sytuacji. Mogą również nie wiedzieć, czy inne organy podjęły już działania dotyczące tego samego aktywa.

Najbardziej wrażliwy jest scenariusz, w którym użytkownicy tracą zaufanie do emitenta i zaczynają masowo sprzedawać token albo żądać jego wykupu. Spadek płynności na rynku może wtedy pojawić się szybciej niż możliwość przeniesienia lub sprzedaży rezerw. Warto przy tym odróżnić spadek ceny stablecoina na giełdzie od trwałej niewypłacalności emitenta. Pierwsze zjawisko może być krótkotrwałe, drugie oznacza problem z odzyskaniem środków.

Wymiana informacji ma być ważniejsza niż reakcja po fakcie

Wezwanie do transgranicznej wymiany informacji wskazuje na potrzebę działania jeszcze przed wystąpieniem kryzysu. Regulatorzy powinni wiedzieć, gdzie znajdują się rezerwy, kto sprawuje nad nimi kontrolę i jakie podmioty mają kontakt z użytkownikami. Istotne są także procedury informowania o zmianach w strukturze emitenta, opiekuna aktywów lub modelu wykupu.

Nie chodzi o automatyczne przekazywanie wszystkich danych każdego użytkownika. Bardziej praktyczny cel to stworzenie kanałów, dzięki którym organy nadzoru mogą szybko wymienić informacje o ryzyku systemowym, płynności i działaniach podejmowanych przez emitenta. Szczegóły musiałyby oczywiście uwzględniać przepisy dotyczące tajemnicy zawodowej, ochrony danych i przeciwdziałania praniu pieniędzy.

Ważna jest również wspólna terminologia. Określenie „rezerwy” może obejmować różne aktywa: gotówkę, depozyty bankowe, krótkoterminowe papiery wartościowe lub inne instrumenty. Bez jasnych definicji i regularnego raportowania sam fakt istnienia rezerw nie mówi jeszcze, jak szybko można je wykorzystać w razie dużej liczby żądań wykupu.

Plany kryzysowe dla stablecoinów: co powinny obejmować?

Plan awaryjny nie powinien być dokumentem przygotowanym wyłącznie na potrzeby kontroli. Musi opisywać realne działania w sytuacji, gdy część infrastruktury finansowej przestaje działać albo popyt na wykup gwałtownie rośnie. Można oczekiwać, że regulatorzy będą zwracać uwagę między innymi na:

• jasny podział odpowiedzialności między emitentem, partnerami i depozytariuszem rezerw,
• procedury obsługi wykupu przy ograniczonej płynności,
• zapasowe kanały komunikacji z regulatorami i użytkownikami,
• zasady postępowania w przypadku zamrożenia aktywów lub problemów bankowych,
• regularne testy operacyjne oraz ćwiczenia obejmujące kilka jurysdykcji.

Szczególnie trudne może być ustalenie kolejności działań. Wstrzymanie wykupu może ograniczyć odpływ rezerw, ale jednocześnie pogłębić panikę użytkowników. Z kolei utrzymanie wykupu bez odpowiedniego zabezpieczenia może szybko uszczuplić aktywa. Dlatego procedury powinny określać nie tylko uprawnienia emitenta, lecz także sposób podejmowania decyzji z udziałem właściwych władz.

Znaczenie dla użytkowników i rynku kryptowalut

Dla posiadacza stablecoina sama nazwa projektu ani obecność tokena na dużych giełdach nie są dowodem, że wykup będzie możliwy w każdych warunkach. Przed użyciem takiego aktywa warto sprawdzić, kto je emituje, gdzie działa podmiot odpowiedzialny za rezerwy oraz jakie zasady obowiązują przy umorzeniu.

Znaczenie ma również rozróżnienie między tokenem dostępnym na rynku a bezpośrednim roszczeniem wobec emitenta. Nie każda osoba kupująca stablecoina na giełdzie ma identyczną relację prawną z podmiotem, który zarządza rezerwami. Warunki korzystania z platformy, miejsce zamieszkania użytkownika i lokalne przepisy mogą wpływać na dostępne prawa.

Temat wpisuje się w szerszą debatę o regulowaniu stablecoinów. W innych materiałach dotyczących tego obszaru omawiano już propozycje nowych zasad dla emitentów stablecoinów w USA. Nie należy jednak zakładać, że pojedyncze przepisy krajowe rozwiążą problem aktywów używanych globalnie. Jeśli użytkownicy, rezerwy i usługodawcy działają w różnych państwach, potrzebna jest także koordynacja między regulatorami.

Co może zmienić podejście regulatorów?

Jeśli zalecenia zostaną przełożone na praktykę, emitenci mogą zostać zobowiązani do dokładniejszego opisywania struktury grupy, lokalizacji rezerw i sposobu realizacji wykupu. Możliwe jest także zwiększenie wymagań dotyczących raportowania oraz planów awaryjnych.

To może podnieść koszty prowadzenia działalności, ale jednocześnie ułatwić ocenę ryzyka. Z perspektywy rynku kluczowa będzie proporcja między przejrzystością a ciężarem regulacyjnym. Zbyt ogólne zasady nie dadzą użytkownikom wystarczającej ochrony, natomiast nadmiernie skomplikowane wymogi mogą utrudnić działanie mniejszych, legalnych projektów.

Podsumowanie

Najważniejszy wniosek z apelu globalnego organu nadzoru jest prosty: kryzys stablecoina może bardzo szybko stać się problemem transgranicznym. Gdy token emitują wspólnie różne firmy, a rezerwy znajdują się w jednej jurysdykcji, lokalna reakcja może nie wystarczyć. Wymiana informacji, jasny podział odpowiedzialności i przetestowane plany awaryjne mają znaczenie nie tylko dla regulatorów, lecz także dla użytkowników oraz giełd obsługujących stablecoiny.

Nie oznacza to, że każdy stablecoin jest z definicji zagrożeniem. Oznacza natomiast, że jego stabilność zależy od całego modelu prawnego, finansowego i operacyjnego. Przedsiębiorstwa mogą działać globalnie, ale zasady nadzoru nadal są w dużej mierze krajowe — i właśnie tę lukę regulatorzy próbują ograniczyć.

Źródło: Global financial watchdog calls for cross-border information sharing, planning for stablecoin crisis